De mozaïeken en het klooster van Monreale (2 lezingen)

Omstreeks 1172 viel Willem II, de Normandische vorst van Sicilië, in slaap. In een visioen vertelde Maria aan hem dat een schat van zijn inmiddels overleden vader op een bepaalde plek in de heuvels van het koninklijk jachtterrein (de Mont Reale) lag. Hij vond de schat en uit dankbaarheid besloot hij een kerk en klooster, genaamd Monreale, te bouwen. De kerk was binnen tien jaar klaar, een feit waarover paus Alexander de IIIe schreef dat sedert de Oudheid een dergelijke prestatie niet eerder was vertoond. De bezoeker van de kerk wordt bij binnenkomst overrompeld door de betoverende schoonheid. Honderden Oud- en Nieuw- Testamentische figuren bevolken de muren van de kerk, allen gerangschikt in iconografische en chronologische volgorde. Het klooster was ongeveer 10 jaar later klaar. De inspiratie voor de romaanse kapitelen haalden de beeldhouwers uit het Oude en Nieuwe Testament, de mythologie, bestiaria en contemporaine gebeurtenissen. Soms gebruikten de makers een geheel eigen beeldtaal. Het klooster en de kerk zijn gebouwd in de Siciliaans-Normandische stijl, dat wil zeggen een mix van Byzantijnse, Arabische en Franse stijlen en motieven. Aan de hand van uitgebreid beeldmateriaal wordt de (kunst)historische achtergrond van de mozaïeken van de kerk en de kapitelen van het klooster belicht. Deze twee lezingen kunnen op gesplitst worden gegeven in één over de mozaïeken en één over de kapitelen van het klooster.

aaaa

Detailopname van de mozaïeken van Monreale, dat het moment afbeeldt dat God met de woorden  “er zij licht” het licht creëert. (Genesis 1:3)  Volgens Augustinus werden op dat moment de engelen geschapen. In de Middeleeuwen werd daarom de schepping van het licht tegelijk met  de schepping van de engelen afgebeeld.