Jacob van Maerlant’s Der naturen bloeme

Der naturen bloeme (1270) van de hand van Jacob van Maerlant is de eerste Nederlandstalige encyclopedie van de natuur. Het origineel is niet bewaard gebleven maar wel een prachtig geïllustreerd 14de-eeuws manuscript dat waarschijnlijk geschreven is in Utrecht of Vlaanderen. Het boek behandelt achtereenvolgens de mens, viervoetige dieren, vogels, vreemdsoortige waterbewoners, vissen, slangen, insecten, gewone bomen, specerijbomen, geneeskrachtige kruiden, vermaarde bronnen, waardevolle stenen en metalen. In deze lezing maken we kennis met de wondere wereld van Jacob van Maerlant en de middeleeuwse ideeënwereld. Wat te denken van een locusta (sprinkhaan) zo groot als een konijn, die een vrouw zwanger kan maken? Of de lynx die volgens de beschrijvingen van Van Maerlant een slangentong heeft en een nek die helemaal kan ronddraaien. De middeleeuwse kennis over de natuur is gebaseerd op een traditie die reikt tot ver vóór het begin van onze jaartelling. Van Maerlant gebruikte gegevens over de natuur die door Griekse en Romeinse schrijvers waren verzameld. Deze werden door christelijke schrijvers overgenomen én van een morele christelijke uitleg voorzien en in de loop der eeuwen vaak danig verhaspeld. Dit leidde tot die merkwaardige wezens uit Middeleeuwse encyclopedieën. In deze lezing zal aan de hand van de fraaie illustraties uit Der naturen bloeme de ideeënwereld van Jacob van Maerlant en zijn tijdgenoten worden toegelicht.

aaaa