Op romaanse timpanen zien we heel vaak de afbeelding van apocalyptische visioenen waarbij Christus verscheen als leraar-verlosser of – tegen het einde van de 12e eeuw – als de strenge rechter van het Laatste Oordeel. De iconografie van deze timpanen was grotendeels op teksten gebaseerd. Vanzelfsprekend dienden Bijbelteksten zoals de Openbaringen van Johannes, het evangelie van Matteüs en het boek Daniël als inspiratiebron, maar ook uit de uit de Oudheid overgeleverde teksten zoals de Naturalis Historia van Plinius, speelden een rol.
De lezing “romaanse timpanen” begint dichtbij, namelijk in Maastricht, waar op het timpaan van de Sint Servaaskerk Christus als leraar wordt verbeeld. Via Moissac en Beaulieu komen wij bij de complexere iconografie van de timpanen van Conques en Autun, die ieder op hun eigen manier de Christus van het Laatste Oordeel, met de daarbij behorende hel en hemel afbeelden. De elementen, die in deze timpanen voorkomen, zullen in hoge mate de iconografie van de gotische timpanen bepalen. Het timpaan van Vezelay lijkt bij oppervlakkige bestudering qua vorm enigszins op dat van Autun. Christus wordt hier echter niet als rechter afgebeeld, maar als degene die zijn apostelen er op uit stuurt om de heilige boodschap te verkondigen. Met de bespreking van dit laatste timpaan beëindigen we de iconologische reis langs Romaanse kerken.
Een deel van de hel zoals afgebeeld op het timpaan van Conques
