De kerkdeur had in de Middeleeuwen een belangrijke symbolische functie: het was de entree van de kerk, symbool van het hemelse Jeruzalem. De deur werd daarom vaak vergeleken met Christus. Aan deze “poort van de hemel” werd in de middeleeuwen daarom vaak bijzondere aandacht besteed. Geïnspireerd door Duitse (Hildesheim), Byzantijnse en Romeinse voorbeelden, werd vanaf de twaalfde eeuw de ingang van een aantal Italiaanse kerken voorzien van prachtige bronzen deuren. Toch loopt de gemiddelde toerist vaak gedachteloos aan deze deuren voorbij, terwijl ze dezelfde ontroerende schoonheid bezitten als andere hoogtepunten uit de romaanse beeldhouwkunst. Ook interessant is dat op deze deuren westerse en byzantijnse iconografie gebroederlijk zijn verenigd. Vaak in details, zoals de afbeeldingen van de kleding en de meubels, is de Byzantijnse invloed duidelijk zichtbaar.
In deze lezing beginnen we met de oudste romaanse bronzen deur in Italië: de San Zeno in Verona. Van deze deur, een mengeling van twee stijlen, is de maker onbekend. Van drie romaanse meesters kennen wij echter wel de naam: Bonanus van Pisa maakte de bronzen deuren van de dom van Pisa maar ook de enorme westelijke deuren in Monreale; van Barisanus van Trani is bekend dat hij de maker van de deuren van Ravello, Trani en de noordelijke deur in Monreale was; Oderisius van Benevento maakte de deuren van de kathedraal van Benevento. Maar ook andere wat onbekendere meesters zoals de maker van de deuren in Troia komen aan bod.
Romaanse bronzen deuren van de San Zeno in Verona
